Woordenlijst · EU-mededingingsrecht DMA (Digital Markets Act)
De EU-verordening uit 2022 die verplichtingen oplegt aan aangewezen 'poortwachter'-platforms (Alphabet, Amazon, Apple, Booking, ByteDance, Meta, Microsoft) om eerlijke digitale markten te waarborgen.
## Wat de DMA eigenlijk doet
De Digital Markets Act (Verordening (EU) 2022/1925) is de vlaggenschipverordening van de EU voor mededinging in digitale markten. Ze trad in november 2022 in werking en is sinds mei 2023 van toepassing; de eerste poortwachters werden in september 2023 aangewezen en moesten tegen maart 2024 in regel zijn.
In tegenstelling tot het traditionele mededingingsrecht (dat anti-concurrentieel gedrag achteraf aanpakt), legt de DMA ex ante verplichtingen op aan een kleine groep aangewezen "poortwachter"-platforms — bedrijven waarvan de marktpositie hen onevenredige invloed geeft op digitale markten.
## Aangewezen poortwachters (per 2026)
Zes bedrijven werden in september 2023 aangewezen als poortwachters, een zevende in mei 2024:
- **Alphabet** (Google) — voor Search, YouTube, Maps, Chrome, Android, Google Play, Google Ads, Google Shopping
- **Amazon** — voor Marketplace, Ads
- **Apple** — voor App Store, iOS, Safari, iPadOS (sinds april 2024)
- **Meta** — voor Facebook, Instagram, WhatsApp, Messenger, Ads (Facebook Marketplace werd in april 2025 van de lijst geschrapt)
- **Microsoft** — voor Windows, LinkedIn
- **ByteDance** — voor TikTok
- **Booking** — voor Booking.com (aangewezen in mei 2024)
De Commissie besloot in oktober 2024 X niet aan te wijzen. In november 2025 opende ze marktonderzoeken naar de vraag of Amazon Web Services en Microsoft Azure als poortwachter voor cloudcomputing moeten worden aangewezen; in juni 2026 concludeerde ze voorlopig dat dat voor beide het geval is. Op het moment van schrijven was er nog geen definitief besluit.
## Kernverplichtingen voor poortwachters
De DMA legt poortwachters een lijst van concrete geboden en verboden op (artikelen 5 tot 7), ruwweg gegroepeerd in:
**Interoperabiliteitseisen:**
- Berichtendiensten moeten op verzoek interoperabel zijn met berichtenapps van derden (eerst basisfuncties een-op-een; groepsgesprekken en oproepen volgen gefaseerd)
- Mobiele besturingssystemen moeten externe app stores en sideloading toestaan
- Besturingssystemen en browsers moeten keuzeschermen tonen voor de standaardbrowser en -zoekmachine
**Verbod op zelfbevoordeling:**
- Zoekmachines mogen hun eigen diensten niet boven concurrenten ranken
- App stores mogen hun eigen apps niet boven apps van derden bevoordelen
- Marktplaatsen mogen first-party-aanbiedingen niet bevoordelen
**Databeperkingen:**
- Poortwachters mogen persoonsgegevens niet zonder expliciete toestemming over verschillende diensten combineren
- Poortwachters mogen gegevens van zakelijke gebruikers niet gebruiken om tegen hen te concurreren
- Gebruikers moeten gegevens eenvoudig kunnen exporteren uit poortwachterdiensten
**Transparantie:**
- Gedetailleerde rapportage over advertentiestatistieken
- Heldere openbaarmaking van datagebruik
- Transparante rankingfactoren
## Waarom de DMA telt voor Europese tech
De DMA creëert structurele concurrentiemogelijkheden voor Europese alternatieven:
**1. Keuzeschermen** — Apple toont EU-gebruikers van een iPhone een browserkeuzescherm, en Android toont keuzeschermen voor zoekmachine en browser. Kleinere browsers en zoekmachines, waaronder Europese zoals Qwant en Ecosia, krijgen zo een zichtbare instap, al blijft Google dominant.
**2. Concurrentie tussen app stores** — iOS in de EU staat nu alternatieve app stores toe. De Epic Games Store en AltStore PAL zijn actief, terwijl MacPaw zijn Setapp Mobile-store in februari 2026 sloot en daarbij naar de voorwaarden van Apple wees. De consumentenadoptie is bescheiden, maar de structurele verandering telt voor de economie van appdistributie.
**3. Interoperabiliteit van messaging** — WhatsApp moet op verzoek interoperabel zijn met andere end-to-end-versleutelde berichtenapps. De eerste chats met derden gingen in november 2025 live met BirdyChat en Haiket; groepsgesprekken werden bij de lancering nog niet ondersteund, en spraak- en videogesprekken moeten er tegen september 2027 zijn.
**4. Verbod op zelfbevoordeling** — Google mag zijn eigen verticale diensten (shopping, hotels, vervoer en dergelijke) niet bevoordelen in de zoekresultaten; in juli 2026 legde de Commissie Alphabet een boete van €460 miljoen op omdat het dat toch bleef doen.
Voor Europese bedrijven die concurreren met poortwachterplatforms biedt de DMA echte kansen. Voor bedrijven die op poortwachterplatforms bouwen, schept ze nieuwe openbaarmakings- en integratie-eisen.
## Boetestructuur
DMA-boetes zijn streng:
- **Tot 10% van de wereldwijde jaaromzet** voor non-compliance
- **Tot 20% van de wereldwijde jaaromzet** voor herhaalde overtredingen
- **Periodieke dwangsommen** tot 5% van de gemiddelde dagomzet bij voortdurende non-compliance
- **Structurele of gedragsmaatregelen**, mogelijk inclusief afsplitsingen, na een marktonderzoek naar systematische niet-naleving (minstens drie nalevingsbesluiten binnen acht jaar)
Deze sancties geven de DMA echte tanden. Voor een poortwachter met € 100 mld jaaromzet is een 10%-boete € 10 mld — betekenisvol, zelfs op poortwachterschaal.
## Handhavingsacties in 2024-2026
De Europese Commissie was actief:
- **Apple** — boete van €500 miljoen (april 2025) voor de antisturingsregels van de App Store, waartegen Apple in beroep ging; specificatiebesluiten over iOS-interoperabiliteit (maart 2025); een aparte procedure over de voorwaarden voor alternatieve distributie en de Core Technology Fee, gevolgd door herziene EU-voorwaarden vanaf oktober 2026
- **Meta** — boete van €200 miljoen (april 2025) voor het binaire "betaal of stem toe"-advertentiemodel tussen maart en november 2024
- **Alphabet** — voorlopige bevindingen (maart 2025) over zelfbevoordeling in Google Search en antisturing in Google Play, gevolgd door €890 miljoen aan boetes in juli 2026
- **Browser-engines** — sinds iOS 17.4 (maart 2024) mogen browsers in de EU hun eigen engine gebruiken in plaats van WebKit
Handhaving is gestaag maar voorzichtig. De Commissie vestigt precedenten zorgvuldig in plaats van op maximale boetes aan te sturen.
## Verhouding van de DMA tot andere EU-regelgeving
De DMA maakt deel uit van een breder EU-pakket digitale regulering:
- **AVG** — beschermt individuele privacy; DMA adresseert platformmacht
- **DSA** (Digital Services Act) — gezelregulering voor inhoudsmoderatie en transparantie
- **Data Act** — adresseert toegang tot niet-persoonlijke industriële data
- **AI Act** — adresseert AI-specifieke risico's; DMA adresseert mededingingszorgen rondom AI-markten
Voor Europese bedrijven vereist het navigeren van deze overlappende kaders een expliciete nalevingsmapping. De kaders zijn complementair maar operationeel onderscheiden.
## Wat 2026-2027 brengt
- **Verdere handhaving** — naleving van de besluiten uit 2025-2026 en de nog lopende procedures
- **Cloudaanwijzingen** — definitieve besluiten over de vraag of AWS en Azure poortwachter voor cloudcomputing worden; AI-diensten zijn een uitgesproken handhavingsprioriteit
- **Uitrol van interoperabiliteit** — groepsgesprekken en, tegen september 2027, spraak- en videogesprekken voor WhatsApp en Messenger
- **Rechtszaken** — Apple is bij het Gerecht van de EU in beroep gegaan tegen zijn boete van €500 miljoen
- **DMA-evaluatie** — de eerste evaluatie, gepubliceerd op 28 april 2026, zag geen nood aan wetswijzigingen en noemde cloud en AI als prioriteiten
De DMA is de belangrijkste actualisering van het EU-mededingingsrecht sinds het oorspronkelijke EU-mededingingskader. De impact op de lange termijn op Europese digitale markten is waarschijnlijk substantieel.
Was dit nuttig?
Bedankt voor je feedback!