Element vs Slack: Het Open-Source Berichtenplatform Alternatief

Waarom overstappen van Slack naar Element?

Slack is hét communicatieplatform geworden voor teams wereldwijd. Maar Slack is Amerikaans, opgeslagen op Amerikaanse servers, en sinds de overname door Salesforce is het onderdeel van een van de grootste dataverzamelaars ter wereld. Al je berichten, bestanden en gesprekken — alles ligt buiten je controle.

Element biedt een radicaal ander model. Gebouwd op het open Matrix-protocol, geeft Element je volledige controle over je communicatie. Met end-to-end encryptie als standaard en de mogelijkheid om je eigen server te draaien, hoef je nooit meer te vertrouwen op een Amerikaans bedrijf voor je teamcommunicatie. Het is niet voor niets dat de Franse en Duitse overheid Element gebruiken voor hun interne communicatie.

Functievergelijking

Functie	Element	Slack
End-to-end encryptie	✅ Standaard	❌ Niet beschikbaar (alleen Enterprise)
Open source	✅ Volledig	❌ Nee
Zelf te hosten	✅ Ja	❌ Nee
Federatie	✅ Ja (Matrix-protocol)	❌ Nee
Kanalen / Ruimtes	✅ Ruimtes	✅ Kanalen
Spraak- en videogesprekken	✅ Ja	✅ Ja
Bestandsdeling	✅ Ja	✅ Ja
Integraties	⚠️ Groeiend aantal	✅ Duizenden apps
Datalocatie	✅ Jouw keuze (zelf hosten)	🇺🇸 Verenigde Staten
AVG/GDPR-conform	✅ Volledig	⚠️ Gedeeltelijk (Amerikaans bedrijf)

Prijzen

Element biedt een eerlijk en flexibel prijsmodel:

Element (zelf gehost): Gratis — je draait je eigen Matrix-server
Element (matrix.org): Gratis — via de publieke Matrix-server
Element Server Suite: Vanaf €5/gebruiker/maand — volledig beheerd
Element Enterprise: Op maat — voor grote organisaties
Slack Free: Gratis, maar beperkt tot 90 dagen berichtgeschiedenis
Slack Pro: €7,25/gebruiker/maand
Slack Business+: €12,50/gebruiker/maand

Met Element betaal je minder en krijg je meer controle. En als je de technische kennis in huis hebt, kun je het volledig gratis gebruiken door zelf te hosten.

Privacy & Datasoevereiniteit

Element is ontworpen met het uitgangspunt dat je berichten alleen van jou zijn:

End-to-end encryptie: Standaard ingeschakeld — zelfs de serverbeheerder kan je berichten niet lezen
Zelf hosten: Draai je eigen server en houd alle data binnen je eigen infrastructuur
Open Matrix-protocol: Geen afhankelijkheid van één bedrijf — het protocol is een open standaard
Federatie: Communiceer met andere organisaties op hun eigen Matrix-servers, net als e-mail
Vertrouwd door overheden: De Franse overheid (via Tchap) en de Duitse Bundeswehr gebruiken Matrix/Element
Geen datamining: Element verdient geld via abonnementen, niet via het verkopen van je data

Migratiehandleiding

Migreren van Slack naar Element kan stapsgewijs, waarbij beide platforms naast elkaar draaien tijdens de overgang:

Kies je implementatiemodel (30 minuten) — Kies tussen matrix.org (gratis, geen opzet), Element Cloud (beheerde hosting) of zelf een Synapse-server hosten (maximale controle). Voor de meeste organisaties is Element Server Suite het eenvoudigste pad.
Stel je Element-werkruimte in (1-2 uur) — Maak de ruimte van je organisatie aan, stel kamers in die je Slack-kanalen spiegelen en configureer machtigingen en moderatie-instellingen. Schakel end-to-end-encryptie in voor gevoelige kamers.
Stel bridges naar Slack in (30 minuten) — Installeer de Slack-bridge om communicatie tussen Element en Slack mogelijk te maken tijdens de overgangsperiode. Zo kunnen early adopters Element gebruiken terwijl anderen tijdelijk op Slack blijven.
Nodig je team uit en begeleid ze (1 week) — Stuur uitnodigingen, deel een korte startgids en geef een korte demosessie. Benadruk verschillen met Slack, zoals ruimtes versus kanalen en het encryptiesleutelverificatieproces.
Exporteer Slack-geschiedenis (1 uur) — Gebruik Slack’s exporttools om je berichtgeschiedenis te downloaden. Communitytools kunnen dit archief importeren in je Matrix-server om institutionele kennis te bewaren.
Sluit Slack af (15 minuten) — Zodra het team volledig is overgestapt, annuleer je je Slack-abonnement en verwijder je de bridge.

Geschatte tijd: 1-2 weken voor een volledige teammigratie. Moeilijkheidsgraad: Gemiddeld voor beheerde hosting, gevorderd voor zelf hosten.

Praktijkvoorbeelden

Cybersecurityadviesbureau in Zürich, Zwitserland: Een beveiligingsbedrijf met 45 medewerkers dat vertrouwelijke klantevaluaties uitvoert, heeft Element geïmplementeerd op eigen servers in een Zwitsers datacenter. End-to-end-encryptie zorgt ervoor dat zelfs bij een servercompromittering de berichtinhoud onleesbaar blijft. Het bedrijf betaalde voorheen €4.700/jaar voor Slack Business+; hun zelf gehoste Element-implementatie kost ongeveer €1.200/jaar aan serverinfrastructuur.

EU-gefinancierd onderzoeksconsortium in vijf landen: Een onderzoeksproject met universiteiten in Frankrijk, Duitsland, Spanje, Polen en Zweden had een communicatieplatform nodig dat voldeed aan de EU-vereisten voor gegevensverwerking bij publiek gefinancierd onderzoek. De federatiefunctie van Element stelde elke universiteit in staat haar eigen Matrix-server te draaien en tegelijkertijd naadloos te communiceren tussen instellingen, waarmee aan de dataresidentieregels van elk land werd voldaan.

Gemeentebestuur in Grenoble, Frankrijk: Een stadsbestuur met 120 medewerkers migreerde van Slack naar Element als onderdeel van de Franse strategie voor digitale soevereiniteit. De implementatie draait op door de overheid gecertificeerde Franse hostinginfrastructuur. Het personeel paste zich binnen twee weken aan, en de stad communiceert nu beveiligd met andere Franse overheidsinstanties via het Tchap-compatibele Matrix-netwerk.

Bedrijfsachtergrond

Element (oorspronkelijk bekend als Riot.im en later New Vector) werd in 2017 opgericht door Matthew Hodgson en Amandine Le Pape in Londen, Verenigd Koninkrijk. Het bedrijf werd opgericht om een vlaggenschip-client en hostingplatform te ontwikkelen voor het Matrix-protocol, een open standaard voor veilige, gedecentraliseerde communicatie die Hodgson en Le Pape in 2014 hadden mede-ontwikkeld toen ze bij Amdocs werkten. Het Matrix-protocol zelf is van de grond af ontworpen om gefedereerde, end-to-end versleutelde berichten mogelijk te maken zonder afhankelijkheid van één enkel bedrijf of server.

Element heeft meer dan 70 miljoen dollar aan financiering opgehaald van investeerders waaronder Protocol Labs, Automattic (het bedrijf achter WordPress), Notion Capital en Metaplanet. Het bedrijf werd in 2020 omgedoopt van Riot.im naar Element om een duidelijkere, professionelere identiteit te creëren naarmate het zich uitbreidde naar zakelijke en overheidsmarkten. In 2024 had Element ongeveer 200 medewerkers in kantoren in Londen, Rennes (Frankrijk) en verspreid over heel Europa.

De belangrijkste adoptie-mijlpaal van Element is het gebruik door Europese overheden en militaire organisaties. De Franse overheid bouwde haar interministerieel berichtenplatform Tchap op het Matrix-protocol, het Duitse leger (Bundeswehr) ontwikkelde BwMessenger met Matrix, en de NAVO heeft Matrix geëvalueerd voor beveiligde communicatie. Element drijft ook gematik’s TI-Messenger aan, het Duitse berichtensysteem voor de gezondheidszorg voor veilige communicatie tussen medische zorgverleners. Deze implementaties valideren het beveiligingsmodel van Element op het hoogste niveau en positioneren het als het meest vertrouwde open-source berichtenplatform voor soevereine communicatie.

Beveiliging & Compliance

Element en het Matrix-protocol zijn gebouwd met beveiliging en soevereiniteit als fundamentele principes:

End-to-end-encryptie (E2EE): Standaard ingeschakeld voor alle directe berichten en optioneel voor groepsruimtes, met gebruik van de Olm- en Megolm-cryptografische ratchets (gebaseerd op Signal’s Double Ratchet-algoritme)
Open-source controleerbaarheid: Zowel de Matrix-protocolspecificatie als de client-/servercode van Element zijn volledig open source, waardoor onafhankelijke beveiligingsaudits mogelijk zijn
Cross-signed apparaatverificatie: Cryptografische verificatie van gebruikersapparaten om man-in-the-middle-aanvallen in versleutelde gesprekken te voorkomen
Zelf-hostingmogelijkheid: Organisaties kunnen hun eigen Matrix-homeserver (Synapse of Dendrite) implementeren en behouden zo volledige controle over alle communicatiegegevens
AVG-conformiteit: Bij zelf-hosting binnen de EU is volledige conformiteit inherent; Element’s beheerde hosting werkt eveneens onder de AVG
Overheidsniveau beveiliging: Vertrouwd door de Franse overheid (Tchap), het Duitse leger (BwMessenger) en de NAVO — wat het beveiligingsmodel voor gerubriceerde communicatie valideert
NIS2-compatibiliteit: Geschikt voor organisaties die onder de EU-richtlijn netwerk- en informatiebeveiliging vallen dankzij zelf-hostingmogelijkheid en encryptie
Regelmatige beveiligingsaudits: Onafhankelijke beveiligingsbeoordelingen van zowel het Matrix-protocol als Element-clients, met transparant gepubliceerde bevindingen

Integratie-ecosysteem

Element maakt gebruik van het open Matrix-protocol om een flexibel, uitbreidbaar integratie-ecosysteem te bieden:

Matrix-bridges: Verbind Element-ruimtes met Slack, Microsoft Teams, Discord, IRC, Telegram, WhatsApp en Signal voor cross-platform communicatie tijdens migratieperiodes
Element Server Suite API: RESTful API voor het programmatisch beheren van gebruikers, ruimtes, spaces en serverconfiguratie
Webhooks en bots: Ondersteuning voor inkomende en uitgaande webhooks, plus een botframework voor het bouwen van geautomatiseerde workflows binnen Matrix-ruimtes
Integratiebeheerder: Ingebouwd widgetsysteem voor het inbedden van Jira, GitHub, RSS-feeds, polls en andere tools direct in Element-ruimtes
SSO en SAML: Enterprise single sign-on ondersteuning via SAML 2.0, OIDC en LDAP voor gecentraliseerd identiteitsbeheer
Element Call: Ingebouwde videoconferenties aangedreven door de LiveKit selective forwarding unit (SFU), met ondersteuning voor groepsgesprekken met scherm delen
Widgets en ingesloten apps: Uitbreidbaar widgetframework waarmee ontwikkelaars aangepaste webapplicaties direct in Element-ruimtes kunnen insluiten
Application Services API: Matrix-protocol-API voor het bouwen van geavanceerde integraties, bots en bridges die programmatisch met de communicatielaag interageren

Voor wie is de overstap?

Element is ideaal voor:

Overheden en publieke organisaties die soevereine communicatie-infrastructuur nodig hebben
Beveiligingsbewuste bedrijven die end-to-end encryptie als standaard willen
Technische teams die de vrijheid willen om zelf te hosten en aan te passen
Organisaties die vendor lock-in willen voorkomen met een open protocol
Bedrijven in de EU die hun teamcommunicatie onder Europese wetgeving willen houden

Conclusie

Element biedt iets wat Slack fundamenteel niet kan: volledige controle over je communicatie-infrastructuur. Met end-to-end encryptie, zelf-hosting en het open Matrix-protocol is het de ultieme keuze voor wie privacy en datasoevereiniteit serieus neemt.

Slack wint op gebruiksgemak, gepolijstheid en integraties. Als je team niet-technisch is en snel aan de slag wil, is Slack de makkelijkere keuze. Maar voor wie beveiliging, soevereiniteit en vrijheid boven gemak stelt, is Element de toekomstbestendige optie — en het groeiende aantal overheden dat Element kiest, bewijst dat.

Op zoek naar meer Europese alternatieven in deze categorie? Zie ook: Threema en Wire.

Veelgestelde Vragen

Kan Element communiceren met Slack-gebruikers?

Ja, via Matrix-bridges. Element ondersteunt bridging naar Slack, Microsoft Teams en andere platforms, waardoor je team kan communiceren met externe contacten die die diensten nog gebruiken. Gebridgede berichten behouden mogelijk geen end-to-end-encryptie.

Is Element moeilijk op te zetten voor een klein team?

Niet per se. Je kunt direct starten door gratis accounts aan te maken op matrix.org zonder enige serveropzet. Voor zelf hosten duurt een Docker-gebaseerde installatie van de Synapse-server ongeveer een uur voor iemand met basis Linux-vaardigheden.

Ondersteunt Element videogesprekken en scherm delen?

Ja. Element Call biedt ingebouwde videoconferenties met scherm delen, aangedreven door het Matrix-protocol. Het ondersteunt groepsgesprekken en kan worden gebruikt voor teamvergaderingen, vergelijkbaar met Slack Huddles.

Verlies ik mijn berichtgeschiedenis als ik overstap van Slack naar Element?

Slack stelt je in staat je berichtgeschiedenis te exporteren, en er zijn communitytools om Slack-archieven te importeren in Matrix. Het proces behoudt berichtinhoud en tijdstempels, hoewel sommige opmaak en bijlagen handmatige verwerking kunnen vereisen.

Wordt Element echt door overheden gebruikt voor gevoelige communicatie?

Ja. De Franse overheid gebruikt een op Matrix gebaseerde messenger genaamd Tchap voor alle interministeriële communicatie. Het Duitse leger (Bundeswehr) gebruikt BwMessenger, ook gebouwd op Matrix. NATO heeft Matrix eveneens geëvalueerd voor beveiligde communicatie.